Czy kryzys koronowy uwydatnia mocne strony państwa? Niezupełnie – bo ten, kto ma rządzić po kryzysie, ma do czynienia z największą górą długów i dotyczy nie tylko Niemiec.
Obecnie mówi się wszędzie, że pandemia przywróciła ten stan. W czasach wielkiej potrzeby polityka pokazuje, co może zrobić, kiedy naprawdę musi: zamknąć sklepy, ograniczyć podróżowanie, rozprowadzać szczepionki. I zapłacić za to dużo pieniędzy. Wszystko to, jak mówią optymiści, może być dobrym przykładem: walki ze zmianami klimatycznymi, rozbudowy infrastruktury, większej sprawiedliwości społecznej. Jeśli się nie mylisz.
Ponieważ wiele wskazuje na to, że stan jest znacznie słabszy niż obecnie po pandemii, która, nawiasem mówiąc, jest daleka od zakończenia. I to jest jasne i proste, ponieważ kończą się pieniądze. W Niemczech rządowi federalnemu uda się uciec z nowym długiem w wysokości około 160 mld euro w 2020 r. Nawet mniej niż oczekiwano, ponieważ wiele środków pomocowych wypływa powoli. Nie dotyczy to 2021 roku. Nawet jeśli w przypadku szczepień wszystko pójdzie zgodnie z oczekiwaniami, co nie jest wcale pewne, następne kilka miesięcy pozostanie trudne.
Nie ma nawet pewności, czy wszystko będzie tak proste, jak w poprzednim roku od maja: wciąż dość przypadkowe wyłączenie, które ograniczyło mobilność tylko o jedenaście procent w porównaniu z rokiem poprzednim, może nie ograniczyć infekcji w wystarczającym stopniu. Prawie żaden inny kraj nie zapewnia obecnie tak małej redukcji kontaktów za tak duże pieniądze jak Niemcy. Mierząc liczbę mieszkańców, Republika Federalna odnotowuje w niektórych dniach tyle samo zgonów koronowych, co Donald Trump w Stanach Zjednoczonych .
Ktoś musi zapłacić
Kanclerz od tygodni zwraca uwagę, że zasoby państwa są skończone, a minister finansów sygnalizuje też wezwaniem o podatek majątkowy: w końcu ktoś będzie musiał go zapłacić. Mało który z odpowiedzialnych polityków nie lubi podążać za ekonomistami, którzy twierdzą, że era zerowych stóp procentowych nigdy się nie skończy, a sektor publiczny cieszy się w związku z tym nieograniczonym kredytem. Eksperci zbyt często się mylili, a szok wywołany europejskim kryzysem zadłużenia państwowego wciąż tkwi zbyt głęboko w kościach aktorów: również wtedy początkowo mówiono, że kraj w strefie euro nigdy nie może zbankrutować – dopóki bankructwo krajowe nie było nieuchronne i Bankomaty w Grecji przestały wystawiać rachunki.
W międzyczasie nie jest już nawet uważane za pewne, że Republika Federalna może wyrosnąć z długów koronowych tak łatwo, jak kiedyś ze zobowiązań, które zgromadziła po krachu banku jesienią 2008 roku. Wzrost w Europie może być na to za słaby, mniejszy niż w Azji, a nawet w Ameryce. Kryzys zdrowotny wzmocnił spójność kontynentu, ale nie jego konkurencyjność.
Merkel pozostawia rekordowe długi
To gorzka ironia, że Angela Merkel ze wszystkich ludzi opuszcza teraz kraj z rekordowymi długami, kobieta, która kiedyś głosiła umiar „szwabskiej gospodyni domowej”. W czasie kryzysu finansowego lubiła odwoływać się do socjologa Ralfa Dahrendorfa i jego krytyki „pompowego kapitalizmu”, który chciał kupić wzrost za pomocą długu prywatnego i publicznego. Merkel być może wcześniej niż inni dostrzegła niebezpieczeństwa związane z nadmiarem kredytu, ale nadal nie była w stanie zapobiec nadchodzącym kryzysom od samego początku, a w najlepszym razie ich ujarzmić. Decyzje polityczne są zwykle wykonalne tylko wtedy, gdy potrzeba jest już oczywista dla wszystkich.
Czas na to zapewne nadejdzie po wyborach parlamentarnych w przyszłym roku. Jeśli kryzys wirusowy – miejmy nadzieję – w którymś momencie dobiegnie końca, najprawdopodobniej nastąpi po nim kryzys budżetowy. W pewnym sensie jest to déjà vu: po krachu Nowej Gospodarki i wyborach w 2002 r. Nastąpiła „Agenda 2010”, a po kryzysie finansowym i wyborach w 2009 r. Nastąpił odwrót oszczędnościowy, który między innymi padł ofiarą poboru do wojska. Rządzenie nie będzie przyjemniejsze dla następców, niezależnie od tego, kto wprowadzi się do Kancelarii. Pozycja siły wygląda inaczej.
