Rynkom finansowym coraz trudniej jest patrzeć dalej niż tylko na rosnące koszty ekonomiczne wojny z Iranem, gdyż ciągłe zamknięcie Cieśniny Ormuz przedłuża największą w historii świata przerwę w dostawach energii. Po dwóch miesiącach konfliktu światowa gospodarka zmaga się z toksyczną mieszanką spowolnienia wzrostu gospodarczego i wysokiej inflacji — tzw. stagflacją. Choć akcje spółek technologicznych zyskują na wartości na całym świecie, analitycy ostrzegają, że im dłużej wyspa Ormuz pozostanie zamknięta, tym większe będzie ryzyko recesji dla regionów importujących energię.
„Prawdopodobieństwo recesji w Europie, Wielkiej Brytanii i niektórych częściach Azji jest wyższe, niż przewidują to rynki akcji” – powiedział Mike Bell, szef strategii rynkowej RBC BlueBay.
Oto jak kształtują się ryzyka na poszczególnych rynkach:
Zegarek naftowy
Ropa naftowa pozostaje kluczowym barometrem.
Cena ropy Brent wynosi około 112 dolarów za baryłkę, ponad 50% powyżej poziomu sprzed wojny, i nadal rośnie w miarę przedłużania się wojny. Wysokie ceny energii zagrażają wzrostowi, ograniczając konsumentów i firmy, a jednocześnie napędzając inflację. Citi twierdzi, że bierze pod uwagę niekorzystny scenariusz, w którym cena ropy Brent wzrośnie do 120 dolarów do końca roku, co ograniczy globalny wzrost gospodarczy do poziomu od 1,5% do 2% i zwiększy inflację ogólną do prawie 5%.
Ceny benzyny w Europie i Azji również wzrosły. Rolnicy stoją w obliczu drugiego wzrostu cen nawozów w ciągu czterech lat, a kraje takie jak Szwecja ostrzegają przed potencjalnymi niedoborami paliwa lotniczego.
Warunki finansowe
Pomimo znacznego wzrostu kosztów pożyczek, szok ten nie znalazł jeszcze wyraźnego odzwierciedlenia w ogólnej kondycji finansów. Według uważnie obserwowanego indeksu Goldman Sachs, wskaźniki rynkowe, które śledzą wpływ cen aktywów na dostępność finansowania i przyszły wzrost, w marcu stały się w USA najbardziej restrykcyjne od ubiegłej wiosny, ale od tego czasu ustabilizowały się, czemu sprzyjał kwietniowy wzrost akcji.
Warunki uległy nieznacznemu zaostrzeniu w strefie euro i Japonii, napędzane rosnącymi kosztami kredytów. Wielka Brytania wyróżnia się, ze znacznie ostrzejszym zaostrzeniem, co wskazuje na poważniejszy spadek wzrostu gospodarczego.
USA mają wiekszy problem z inflacją
Wpływ zmienia się w zależności od narażenia na przepływy energii przez archipelag Ormuz. W USA ceny gazu są obecnie niższe niż przed wojną. Mohit Kumar, główny ekonomista Jefferies na Europę, stwierdził, że skala i charakter szoku stagflacyjnego różnią się w zależności od regionu.
„Inflacja w USA nadal będzie wyższa, ale będzie to miało wpływ na cenę ropy naftowej, a wpływ na wzrost gospodarczy w USA będzie znacznie mniejszy niż w Europie”. Aktywność gospodarcza w USA wzrosła w kwietniu, choć ceny wyrobów gotowych wzrosły. Oczekiwania inflacyjne konsumentów na nadchodzący rok wzrosły w tym miesiącu do 4,7% z 3,8% w marcu, a wskaźniki rynkowe również poszły w górę. Prezes JPMorgan Jamie Dimon powiedział w tym tygodniu, że najgorszy scenariusz stagflacji nadal się utrzymuje.
Europa w trudnej sytuacji
Uzależnienie Europy od importu energii czyni ją szczególnie podatną na zagrożenia, a dane już teraz wskazują na stagflację. Oczekuje się, że dane z czwartku pokażą inflację w strefie euro zbliżającą się do 3%. Spadająca aktywność gospodarcza, zaostrzone kryteria udzielania kredytów bankowych i rosnące oczekiwania inflacyjne sygnalizują narastającą presję.
Niemiecki instytut IMK szacuje, że prawdopodobieństwo, iż największa gospodarka bloku popadnie w recesję w drugim kwartale, wynosi 34%, podczas gdy w marcu prawdopodobieństwo to wynosiło 12%.
Szef globalnej makroekonomii w ING, Carsten Brzeski, powiedział, że kolejny miesiąc zakłóceń spowodowanych przez Ormuz najprawdopodobniej doprowadzi do co najmniej technicznej recesji w strefie euro.
Aktywność gospodarcza w Wielkiej Brytanii utrzymuje się na razie na lepszym poziomie, ale ryzyko rośnie. MFW obciążył Wielką Brytanię największą obniżką ratingu wzrostu wśród gospodarek bogatych.
W związku z obawami o inflację, koszty pożyczek w Europie wzrosły szybciej niż gdzie indziej, ponieważ inwestorzy obstawiają wyższe stopy procentowe w Wielkiej Brytanii i strefie euro. Rentowność dwuletnich obligacji brytyjskich wzrosła o 90 punktów bazowych od początku wojny. Rynki akcji, być może bardziej nastawione na wzrost, spadły o 4% w strefie euro i 5% w Wielkiej Brytanii, podczas gdy akcje w USA wzrosły.
Azja mocno trafiona a Chiny dają radę
Azja, która zazwyczaj przyjmuje około 80% eksportu ropy naftowej z Zatoki Perskiej i 90% dostaw LNG, odczuwa ten ciężar. Niektóre regiony Azji Południowej i Południowo-Wschodniej już borykają się z niedoborami energii. Zagraniczni inwestorzy wycofują się z Tajlandii, Filipiny należą do krajów najbardziej dotkniętych kryzysem, a indyjskie firmy mogą znaleźć się pod presją.
W innym miejscu Bank Japonii podniósł swoje prognozy inflacyjne i prawdopodobnie podniesie stopy procentowe.
Chiny stanowią wyjątek. Dzięki dużym rezerwom ropy naftowej i zdywersyfikowanemu miksowi energetycznemu, kraj ten odnotował wzrost o 5% w pierwszym kwartale. Inwestorzy stawiają na chińskie firmy produkujące akumulatory i pojazdy elektryczne, a niska inflacja przyczyniła się do wzrostu wartości chińskich obligacji, podczas gdy inne kraje straciły na wartości.
Chiny jednak nie są odporne. Wyższe koszty energii mogą obniżyć i tak już niskie marże produkcyjne w momencie, gdy globalny popyt na ich eksport spada.
