Mobbing to termin, który każdy z nas usłyszał na swojej ścieżce zawodowej. Mało kto jednak wie, co dokładnie ten termin oznacza, a także jak się bronić przed mobbingiem i przed bezpodstawnymi oskarżeniami o jego stosowanie.
Zaczniemy od wyjaśnienia, na czym polega mobbing w rozumieniu Kodeksu Pracy. Wbrew obiegowej opinii nie wystarczy jednorazowe zachowanie przełożonego polegające na poniżeniu podwładnego albo obarczeniu pracownika nadmiarem obowiązków. Mobbing to sytuacja w której pracodawca uporczywie, notorycznie i długotrwałe nęka pracownika w celu obniżenia jego poczucia własnej wartości i odizolowania od reszty zespołu. Działania mobbingowe dzielą się na pięć kategorii:
-
Zaburzanie komunikacji
Do tej kategorii zaliczają się takie zachowania jak np. przerywanie wypowiedzi pracownika, werbalne pogróżki, krzyczenie na podwładnych oraz ograniczanie komunikacji przez poniżające gesty.
-
Zaburzanie relacji społecznych
Są to takie działania pracodawcy jak unikanie rozmów z ofiarą, ignorowanie jej, niedopuszczanie do głosu i izolowanie od zespołu.
-
Ataki na reputację
Ofiara mobbingu jest w tym przypadku obiektem plotek rozsiewanych przez mobbującego. Może to również być robienie czarnego PRu pracownikowi albo np. sugerowanie choroby psychicznej, robienie żartów z chorób, życia prywatnego bądź cech szczególnych ofiary.
-
Wpływanie na jakość sytuacji życiowej i zawodowej
W tym przypadku atakowane jest poczucie przydatności ofiary. Działania mobbujące w tej kategorii to m.in. dawanie ofierze zadań bezsensownych lub poniżej jej kwalifikacji. Możliwe jest też działanie w drugą stronę – zlecenie zadania przekraczającego kompetencje, niemożliwego do spełnienia, w celu ośmieszenia pracownika.
-
Działania mające szkodliwy wpływ na zdrowie ofiary
To zdecydowanie najostrzejsza forma mobbingu, zaliczają się do niej stosowanie przemocy fizycznej, grożenie przemocą, nękanie o charakterze seksualnym.
Jeśli więc twój przełożony bądź współpracownik (mobbing może też mieć przebieg poziomy) w sposób długotrwały dokonuje którejś z powyższych czynności to znaczy że jesteś świadkiem lub ofiarą mobbingu
Istnieje jednak szereg sytuacji, w których nie dochodzi do mobbingu, mimo że powodują negatywne nastroje pracownika. Należy tutaj przede wszystkim wymienić konflikt między pracownikami, podwyższone napięcie związane z przeprowadzanymi zwolnieniami grupowymi, wykonywanie czynności kontrolnych nad efektami pracy podwładnego oraz egzekwowanie poleceń wynikających z umowy o pracę.
Wyczucie tej granicy jest szalenie istotne, bo w pozwie o mobbing jego ofiara może zażądać kilkusettysięcznego odszkodowania za rozstrój zdrowia. O prawnych konsekwencjach mobbingu napiszemy w kolejnej części cyklu.
Część II cyklu: Jakie są obowiązki pracodawcy związane z mobbingiem?
