To oni stoją za szczepionką na Covid-19

Dwa lata temu dr Ugur Sahin wszedł na scenę na konferencji w Berlinie i dokonał odważnej prognozy. W rozmowie z salą pełną ekspertów od chorób zakaźnych powiedział, że jego firma może być w stanie wykorzystać swoją tak zwaną technologię informacyjnego RNA do szybkiego opracowania szczepionki na wypadek globalnej pandemii.

W tamtym czasie dr Sahin i jego firma BioNTech byli mało znani poza małym światem europejskich start-upów biotechnologicznych. BioNTech, które dr Sahin założył wraz ze swoją żoną, dr Özlem Türeci, skupiało się głównie na leczeniu raka. Nigdy nie wprowadził produktu na rynek. Covid-19 jeszcze nie istniał.

Ale jego słowa okazały się prorocze

W poniedziałek BioNTech i Pfizer ogłosiły, że szczepionka przeciwko koronawirusowi opracowana przez dr Sahina i jego zespół była w ponad 90% skuteczna w zapobieganiu chorobie wśród ochotników biorących udział w badaniu, którzy nie mieli dowodów na wcześniejszą infekcję. Oszałamiające wyniki sprawiły, że BioNTech i Pfizer znalazły się na czele wyścigu, aby znaleźć lekarstwo na chorobę, która zabiła ponad 1,2 miliona ludzi na całym świecie.

„To może być początek końca ery Covid” – powiedział dr Sahin w wywiadzie we wtorek.

BioNTech rozpoczął prace nad szczepionką w styczniu, po tym, jak dr Sahin przeczytał artykuł w czasopiśmie medycznym The Lancet, w którym był przekonany, że koronawirus, który w tym czasie szybko rozprzestrzeniał się w niektórych częściach Chin, wybuchnie w pełnowymiarową pandemię. Naukowcy z firmy z siedzibą w Moguncji w Niemczech odwołali wakacje i przystąpili do pracy nad tym, co nazwali Projektem Lightspeed.

Po tym, jak BioNTech zidentyfikował kilka obiecujących kandydatów na szczepionki, dr Sahin doszedł do wniosku, że firma będzie potrzebować pomocy, aby szybko je przetestować, uzyskać zgodę organów regulacyjnych i wprowadzić na rynek najlepszego kandydata. BioNTech i Pfizer pracowały razem nad szczepionką przeciw grypie od 2018 roku, aw marcu zgodziły się współpracować przy szczepionce przeciwko koronawirusowi.

Od tego czasu dr Sahin, który jest Turkiem, zaprzyjaźnił się z Albertem Bourlą, greckim dyrektorem generalnym firmy Pfizer. Para powiedziała w ostatnich wywiadach, że związali się wspólnym doświadczeniem jako naukowcy i imigranci.

„Uświadomiliśmy sobie, że pochodzi z Grecji, a ja z Turcji” – powiedział dr Sahin, nie wspominając o długotrwałym antagonizmie ich ojczystych krajów. „To było bardzo osobiste od samego początku”.

Dr Sahin, 55 lat, urodził się w Iskenderun w Turcji. Kiedy miał 4 lata, jego rodzina przeniosła się do Kolonii w Niemczech, gdzie jego rodzice pracowali w fabryce Forda. Dorastał, chcąc zostać lekarzem, i został lekarzem na Uniwersytecie w Kolonii. W 1993 r. Uzyskał stopień doktora na uniwersytecie za pracę nad immunoterapią komórek nowotworowych.

Początkowo para skupiała się na badaniach i nauczaniu, w tym na Uniwersytecie w Zurychu, gdzie dr Sahin pracował w laboratorium Rolfa Zinkernagela, który w 1996 roku zdobył nagrodę Nobla w dziedzinie medycyny. W 2001 roku dr Sahin i dr Türeci założyli firmę Ganymed Pharmaceuticals, która opracowała leki na raka przy użyciu przeciwciał monoklonalnych.

Po kilku latach założyli również BioNTech, chcąc wykorzystać szerszą gamę technologii, w tym informacyjny RNA, do leczenia raka. „Chcemy zbudować dużą europejską firmę farmaceutyczną” – powiedział dr Sahin w wywiadzie dla lokalnej gazety Wiesbaden Courier. Jeszcze przed pandemią BioNTech nabierał rozpędu. Firma zebrała setki milionów dolarów i obecnie zatrudnia ponad 1800 osób, a jej biura znajdują się w Berlinie, innych niemieckich miastach i Cambridge w stanie Massachusetts. W 2018 roku rozpoczęła współpracę z firmą Pfizer. W zeszłym roku Fundacja Billa i Melindy Gatesów zainwestowała 55 milionów dolarów, aby sfinansować swoją pracę w leczeniu HIV i gruźlicy. Również w 2019 roku dr Sahin otrzymał Nagrodę Mustafy , odbywającą się co dwa lata irańską nagrodę dla muzułmanów w dziedzinie nauki i technologii.

Ugur to bardzo, bardzo wyjątkowa osoba” – powiedział w wywiadzie udzielonym w zeszłym miesiącu pan Bourla, dyrektor generalny firmy Pfizer. „Zależy mu tylko na nauce. Rozmowa o biznesie to nie jego filiżanka herbaty. W ogóle mu się to nie podoba. Jest naukowcem i człowiekiem zasad. Ufam mu w 100 procentach. ”

W Niemczech, gdzie imigracja jest nadal sporym problemem, sukces dwóch naukowców tureckiego pochodzenia był powodem do świętowania. „Dzięki tej parze Niemcy mają wspaniały przykład udanej integracji” – napisano w konserwatywnej witrynie biznesowej Focus. Poseł Johannes Vogel napisał na Twitterze, że gdyby to zależało od skrajnie prawicowej partii Alternatywa dla Niemiec, „nie byłoby niemieckiego #BioNTech z Özlem Türeci i Ugur Sahin na szczycie”.

„Gdyby to zależało od krytyków kapitalizmu i globalizacji” – dodał – „nie byłoby współpracy z firmą Pfizer. Ale to czyni nas silnymi: kraj imigracyjny, gospodarka rynkowa i otwarte społeczeństwo! ”

Dr Sahin miał w tym roku mało czasu na politykę. BioNTech był tak zajęty opracowywaniem szczepionki, że firma nie sfinalizowała szczegółów finansowych umowy partnerskiej z firmą Pfizer.

„Zaufanie i osobiste relacje są tak ważne w takim biznesie, ponieważ wszystko idzie tak szybko” – powiedział dr Sahin. „Wciąż mamy regulamin i nie mamy jeszcze ostatecznej umowy na wiele spraw”.

Dr Sahin powiedział, że on i dr Türeci dowiedzieli się o danych dotyczących skuteczności w niedzielny wieczór i zaznaczyli ten moment, parząc turecką herbatę w domu. – Oczywiście świętowaliśmy – powiedział. „To była ulga”.

opracował: Andrzej Mroziński