Dla europejskiego konsumenta czwarty kwartał 2015 roku to przede wszystkim kryzys związany z napływem uchodźców, ataki w Paryżu, ale także poprawiające się wskaźniki ekonomiczne w prawie wszystkich krajach europejskich, a także utrzymujące się na wyjątkowo niskim poziomie ceny energii. Skutkiem tego w okresie od września do grudnia 2015 roku wskaźnik nastrojów konsumenckich w Unii Europejskiej wzrósł o 1,9 punktu, do 12,2 punktu.
W czwartym kwartale 2015 roku nastroje konsumenckie w większości krajów europejskich ulegały wahaniom. Początkowo dominującym czynnikiem wpływającym na nastroje był nieprzerwany strumień uchodźców z ogarniętych kryzysem regionów Bliskiego Wschodu i Afryki Północnej oraz pojawiające się w tym kontekście pytania – w jaki sposób można sprawiedliwie rozdzielić uchodźców na poszczególne kraje europejskie, w jaki sposób doprowadzić do ich szybkiej integracji ze społeczeństwem w kraju docelowym, czy integracja tak wielu uchodźców jest w ogóle możliwa itp.? Początkowo w niektórych krajach problemy te wpływały na ocenę konsumentów dotyczącą prognoz rozwoju ogólnej sytuacji społeczno-ekonomicznej w kolejnych miesiącach, przede wszystkim dotyczyło to krajów, przez które uchodźcy przemieszczali się. W Niemczech, Austrii, Danii i Szwecji, które szczególnie często wybierane są przez uchodźców, jako kraje docelowe, toczyła się coraz bardziej gorąca debata na temat tego, czy możliwa jest integracja tak dużej liczby osób. Równocześnie listopadowe ataki w Paryżu i późniejsze zagrożenie atakami terrorystycznymi w Niemczech dodały do toczącej się dyskusji nowy, często polityczny, kontekst.
Dopiero pod koniec roku pozytywne wskaźniki ekonomiczne w całej Europie stały się bardziej zauważalne i zauważone przez opinię publiczną. Sytuacja gospodarcza poprawiła się zdecydowanie prawie we wszystkich krajach objętych badaniem. Dzięki niskim cenom paliw i energii oraz niskiej inflacji konsumenci dysponowali większą ilością pieniędzy na konsumpcje. Dodatkowo prawie w każdym kraju spadł poziom bezrobocia, co przełożyło się na niższy poziom obaw przed jej utratą. Te pozytywne tendencje znalazły swoje odzwierciedlenie w coraz bardziej optymistycznych oczekiwaniach dotyczących gospodarki i poziomu dochodów. Jednak – szczególnie w krajach (wcześniej) dotkniętych kryzysem – te pozytywne czynniki jeszcze nie wystarczały, aby skłonić konsumentów do dokonywania zakupów. W rzeczywistości, w tych wybranych krajach, gospodarstwa domowe w dalszym ciągu mają za mało pieniędzy i z trudem zaspokajają swoje codzienne potrzeby.
Nieprzerwany wzrost gospodarczy Polski miał zauważalnie pozytywny wpływ na wskaźnik oczekiwań gospodarczych konsumentów, który w czwartym kwartale wzrósł o 4,8 punktu, do 20,5 punktu. Poziom produktu krajowego brutto (PKB) był równie pozytywny, gdyż w trzecim kwartale wzrósł o 3,5 punktu w porównaniu z analogicznym okresem roku ubiegłego. W ostatnim kwartale 2015 roku zanotowano także ogromny wzrost oczekiwań dochodowych, o 27,7 punktu do 35,0 punktów. Jest to najwyższy poziom od września 2008 roku oraz 16-punktowy wzrost w stosunku do grudnia 2014 roku. Jednym z czynników, który wpłynął na tę sytuację, jest coraz mniejsze bezrobocie, które w okresie od stycznia do grudnia 2014 roku spadło z 8,1 proc. do 7,2 proc. Chociaż skłonność Polaków do zakupów obniżyła się drastycznie w miesiącach letnich, sytuacja poprawiła się w końcówce roku, kiedy to zanotowano wzrost o 14,9 punktu w stosunku do września, do 6,1 punktu w grudniu. Jednak to w dalszym ciągu o 5 punktów mniej niż na koniec 2014 roku i około 16 punktów mniej w porównaniu do rekordowego poziomu w kwietniu.
