Zdaniem czołowych ekonomistów nowy rząd musi przede wszystkim zająć się problemami strukturalnymi niemieckiej gospodarki i poprawić zdolności obronne. Wkraczamy właśnie w trzeci rok bez wzrostu gospodarczego i staje się coraz bardziej oczywiste, że w Niemczech istnieją nie tylko trudności gospodarcze, ale przede wszystkim strukturalne – powiedziała Nicola Fuchs-Schündeln, prezes berlińskiego Centrum Nauk Społecznych. Wyzwania geopolityczne były ogromne, zwłaszcza te odczuwalne od ostatniego weekendu. Znacznie wzrosła niepewność wśród firm i konsumentów. „Nowy rząd musi przezwyciężyć tę niepewność” – powiedziała Fuchs-Schündeln.
Prezes DIW Marcel Fratzscher ostrzegał, że Niemcy nie powinni ciągle spoglądać wstecz na złote czasy. „Musimy działać znacznie szybciej i odważniej w transformacji gospodarczej”.
Wypowiedzi wiceprezydenta USA J.D. Vance’a na Monachijskiej Konferencji Bezpieczeństwa uświadomiły wielu ludziom i politykom w Europie, że USA nie są już tak wiarygodnym partnerem jak kiedyś, nawet w kwestiach obronności. „Oczywiście niepewność znów eksploduje” – powiedział prezes Instytutu Ifo, Clemens Fuest, odnosząc się do sektora obronnego. Najważniejsze pytanie brzmi, w jaki sposób stworzyć i sfinansować większe wydatki na cele wojskowe.
„Budowanie zdolności obronnych w szybkim tempie”
Prezes Instytutu Gospodarki Światowej w Kilonii Moritz Schularick wezwał do pośpiechu, ponieważ nie można już dłużej polegać na partnerze sojuszniczym, jakim są Stany Zjednoczone. „Musimy teraz szybko budować zdolności w wielu obszarach obronności, których nie będziemy mieć w ciągu najbliższych dwóch, trzech lat, w niezwykle szybkim tempie”. To będzie dużo kosztować, ale jednocześnie pobudzi gospodarkę.
„Mamy tam perspektywy wzrostu” – powiedział Schularick. Ważne jest jednak, aby w dziedzinie uzbrojenia przeprowadzono ofensywę inwestycyjną w zakresie wysokich technologii, aby Niemcy mogły nadrobić zaległości technologiczne. Było tak wiele sygnałów ostrzegawczych, a ludzie zawsze po prostu naciskali przycisk drzemki. Teraz musimy się spieszyć, a pytanie brzmi: „Jak przygotować nasz europejski projekt Manhattan, abyśmy mogli się obronić za dwa lata” – powiedział Schularick, odnosząc się do budowy bomby atomowej podczas II wojny światowej w USA.
Prezes Instytutu IWH w Halle, Reint Gropp, wyraził raczej sceptycyzm co do przyszłego rządu. Problem jest taki: „Obecnie mamy zbyt wiele wyzwań”. Dotyczy to na przykład demografii, klimatu i obronności. Jednocześnie należy przestrzegać hamulca zadłużenia – krytykował Gropp. „To wszystko do siebie nie pasuje”. Biorąc pod uwagę programy wyborcze poszczególnych partii, nie ma on pewności, że ktokolwiek posiada całościową strategię, jak sobie z tym wszystkim poradzić w tym samym czasie. Niemcy mają problemy strukturalne. Aby temu zaradzić, trzeba by zainwestować „ogromną ilość pieniędzy” w krótkim okresie. W tym miejscu pozostaje tylko życzyć nowemu rządowi dużo odwagi. Gropp podkreślił, że w przeszłości Niemcy zawsze dobrze radziły sobie z udoskonalaniem rzeczy krok po kroku w długiej perspektywie – na przykład w przypadku silnika spalinowego. „Radzenie sobie z gwałtownymi zmianami jest dla nas znacznie trudniejsze”.
Gospodarka Niemiec skurczyła się w latach 2023 i 2024, a w tym roku w najlepszym razie spodziewany jest jej nieznaczny wzrost. Pesymiści przewidują nawet trzeci rok recesji z rzędu – coś, co nie miało miejsca od czasu powstania Republiki Federalnej.
