Po prawie roku wygasła umowa na eksport zboża z Ukrainy przez Morze Czarne. Wyznaczony termin upłynął w poniedziałek o godzinie 23:00. Wcześniej Rosja zadeklarowała czasowe zerwanie umowy – co wywołało oburzenie. Turecki frachtowiec “TQ Samsun” jako ostatni statek z Ukrainy został w poniedziałek odprawiony na wodach u wybrzeży Stambułu i wyruszył do Holandii. Umowa „de facto się skończyła” – powiedział w poniedziałek rzecznik Kremla Dmitrij Pieskow.
Rosja chce jednak wznowić porozumienie „natychmiast”, gdy tylko porozumienia ze stroną rosyjską zostaną dotrzymane. Dodał, że odmowa Moskwy przedłużenia umowy nie miała nic wspólnego z poniedziałkowym atakiem na strategicznie i symbolicznie ważny rosyjski Most Krymski. Według informacji z Kijowa, przekazanych agencji AFP, za atak odpowiadają ukraińskie siły specjalne.
Umowa zbożowa podpisana w Stambule w lipcu 2022 roku była już dwukrotnie przedłużana, ostatnio do 17 lipca. Porozumienie umożliwiło Ukrainie eksport zboża przez Morze Czarne. W ubiegłym roku z ukraińskich portów wyeksportowano prawie 33 mln ton zboża. Brak przedłużenia umowy przez Moskwę pokazuje, że “Rosja nie czuje się odpowiedzialna za dobre współistnienie na świecie” – powiedział w Brukseli kanclerz Olaf Scholz (65; SPD). Federalna minister spraw zagranicznych Annalena Baerbock (42 lata; Zieloni) również ostro potępiła odmowę ze strony Rosji. „W swojej brutalnej agresji” przeciwko Ukrainie Putin „ponownie używa głodu jako broni przeciwko całemu światu” – powiedziała.
Sekretarz stanu USA Antony Blinken mówił o „pozbawionym skrupułów” podejściu. Decyzja Moskwy o użyciu „żywności jako broni” utrudni dostarczanie żywności do miejsc, które jej bardzo potrzebują i doprowadzi do wyższych cen. Szefowa Komisji Europejskiej Ursula von der Leyen również „zdecydowanie” potępiła „cyniczne” działania Rosji.
Kijów chce jednak utrzymać eksport zboża nawet bez porozumienia z Moskwą. „Nawet bez Federacji Rosyjskiej należy zrobić wszystko, abyśmy mogli nadal korzystać z tego korytarza Morza Czarnego” – powiedział prezydent Ukrainy Wołodymyr Zełenski w serwisach internetowych. Ukraina, ONZ i Turcja mogłyby wspólnie zapewnić działanie korytarza żywnościowego i kontrolę statków, powiedział Zełenski w swoim wieczornym przesłaniu wideo. “Zgłosiły się do nas firmy posiadające statki. Powiedziały, że są gotowe kontynuować transporty” – dodał.
