Prezydent Donald Trump nigdy nie przegapi okazji, by skrytykować swojego poprzednika w kwestiach gospodarczych, zarzucając byłemu prezydentowi Joe Bidenowi spowodowanie kryzysu inflacyjnego. Jednak niektóre propozycje ekonomiczne Trumpa zaczynają przypominać propozycje Bidena.
Na początku prezydentury Bidena stopa bezrobocia utrzymywała się na wysokim poziomie, ale ogólna gospodarka rozwijała się w szybkim tempie, odrabiając straty po pandemii. Biden i kontrolowany przez Demokratów Kongres uchwalili pakiet stymulacyjny o wartości prawie 2 bilionów dolarów, który obejmował bezpośrednie czeki na kwotę 1400 dolarów dla podatników, zaledwie rok po tym, jak Trump podpisał poprzednią ustawę stymulacyjną, a Rezerwa Federalna obniżyła stopy procentowe do zera, aby pobudzić wzrost gospodarczy.
Demokraci w dużej mierze zignorowali obawy krytyków, że wszystkie te bodźce mogą spowodować gwałtowny wzrost cen. Nie był to jedyny czynnik, ale te ostrzeżenia się sprawdziły: inflacja osiągnęła w 2022 roku najwyższy poziom od czterech dekad.
Trump znajduje się teraz w zupełnie innej sytuacji gospodarczej niż Biden. Dostępność finansowa jest obecnie problemem numer jeden , a stopy procentowe są znacznie wyższe. Istnieją jednak podobieństwa między wczesnymi gospodarkami Bidena i Trumpa, w tym słaby rynek pracy w połączeniu z silnym ogólnym wzrostem gospodarczym. Departament Handlu poinformował we wtorek, że amerykański produkt krajowy brutto wzrósł latem o 4,3% w ujęciu rocznym , co stanowi najszybsze tempo od dwóch lat.
Powinno to dać Trumpowi do myślenia w kontekście jego propozycji pobudzenia silnej gospodarki za pomocą bodźców, w tym czeków na 2000 dolarów, w połączeniu z jego najnowszymi działaniami na rzecz niskich stóp procentowych. To te same decyzje, które on i inni krytycy Bidena twierdzą, że napędzały kryzys inflacyjny.
„Zasada Trumpa”
Trump opublikował w zeszłym tygodniu w mediach społecznościowych długą wiadomość , którą nazwał „Zasadą Trumpa”. Stwierdził w niej, że Fed, pod przewodnictwem nowego prezesa, którego wkrótce planuje nominować, powinien obniżyć stopy procentowe, aby utrzymać rynek akcji i gospodarkę w dobrej kondycji – nawet jeśli wiąże się to z ryzykiem pobudzenia inflacji.
„Chcę, żeby mój nowy prezes Rezerwy Federalnej obniżył stopy procentowe, jeśli rynek radzi sobie dobrze, a nie żeby go niszczył bez żadnego powodu” – napisał Trump.
Trump twierdził, że silny rynek akcji może przyspieszyć wzrost gospodarczy nawet o 20% rocznie. To klasyczna przesada Trumpa – gospodarka USA nigdy nie wzrosła nawet o 9% w ciągu jednego roku, a najszybszy wzrost w ciągu ostatnich czterech dekad miał miejsce w 2021 roku – za pierwszej kadencji Bidena – kiedy gospodarka odbiła się po pandemii, osiągając wzrost o 6,1%.
Gospodarka również tak nie działa: sam rynek akcji nie przyczynia się znacząco do wzrostu gospodarczego – wprawdzie zwiększa majątek netto zamożniejszych Amerykanów, ale jest raczej odzwierciedleniem przewidywań inwestorów co do kierunku rozwoju gospodarki, niż motorem napędowym gospodarki.
Jednak ogólny pogląd Trumpa jest trafny: Fed ma tendencję do podnoszenia stóp procentowych, gdy gospodarka jest przegrzana, i obniżania ich, gdy zwalnia. Działanie odwrotne – obniżanie stóp procentowych, gdy gospodarka szybko rośnie – mogłoby jeszcze bardziej pobudzić wzrost gospodarczy. A jednym z objawów zbyt rozpędzonej gospodarki jest inflacja. To główny powód, dla którego Fed nie działa w sposób, który opisuje Trump.
Ekonomia 101
Prawa popytu i podaży wyjaśniają, dlaczego propozycje ekonomiczne Trumpa mogą mieć charakter inflacyjny: wręczanie czeków na kwotę 2000 dolarów stymulowałoby popyt bez zwiększania podaży. Jeśli uczyłeś się ekonomii na poziomie 101, wiesz, że to przepis na wyższe ceny. Kiedy ludzie mają więcej dochodu do dyspozycji, chętnie go wydają. Jeśli dostawcy nie dostosują się do zwiększonego popytu, doprowadzi to do niedoboru niektórych towarów, co zwiększy ich wartość i doprowadzi do wzrostu cen dla kupujących.
Fed był powszechnie krytykowany za zbyt długie utrzymywanie niskich stóp procentowych i późną reakcję na kryzys inflacyjny. Prezes Fed Jerome Powell nazwał inflację „przejściową”, argumentując, że wyższe ceny nie wymagają szybkiej reakcji Fed – decyzję, którą później uznał za błąd.
Trump może dostać to, czego chce
Ale Trump wprowadził czynnik komplikujący, z którym Biden nie musiał się mierzyć: historyczne cła, które utrzymują wysokie ceny.
Cła nie spowodowały gwałtownego wzrostu inflacji, przed którym ostrzegali ekonomiści na początku tego roku. Powell stwierdził jednak w tym miesiącu, że cła są jedynym powodem inflacji, która utrzymuje się powyżej długoterminowego celu Fed na poziomie 2%. Ceny konsumpcyjne w USA wzrosły w listopadzie o 2,7% w ciągu ostatnich 12 miesięcy.
Trump przyznał, że niższe stopy procentowe i bodźce gospodarcze mogą w przyszłości stanowić problem: powiedział w zeszłym tygodniu, że jeśli inflacja stanie się powodem do obaw ze względu na politykę, którą forsuje, Fed może podnieść stopy procentowe „we właściwym momencie”.
Ale powiedział, że to jeszcze nie ten czas. Tymczasem Fed powinien naciskać na większy wzrost, powiedział Trump.
„Stany Zjednoczone powinny być nagradzane za SUKCES, a nie przez niego doprowadzone do upadku” – napisał Trump. „Ktokolwiek się ze mną nie zgadza, nigdy nie zostanie prezesem Rezerwy Federalnej!”
Trump może ostatecznie osiągnąć swój cel. Powszechnie oczekuje się, że Fed utrzyma stopy procentowe na niezmienionym poziomie do połowy 2026 roku, aby wesprzeć słabnący rynek pracy. Jeśli jednak rynek pracy będzie się nadal osłabiał, Fed może nie mieć innego wyjścia, jak tylko obniżyć stopy procentowe – nawet ryzykując wzrost cen.
