Chiński lider, Xi Jinping, zaapelował do elity politycznej Hongkongu o promowanie „dumy narodowej” wśród młodzieży z tego miasta. Interesy i suwerenność kraju muszą być najwyższym priorytetem w zarządzaniu miastem. Na drugim miejscu znalazły się prawa do autonomii, które Pekin przyznał byłej kolonii brytyjskiej korony w międzynarodowym traktacie do 2047 roku. „Im ściślej przestrzegana będzie zasada „jednego kraju”, tym większe będą korzyści płynące z „dwóch systemów” – powiedział Xi w piątek w Hong Kong Convention Center.
Na przykład „każdy wpływ musi zostać wyeliminowany”. Odnosi się to do roli zagranicznych aktorów i organizacji w mieście, które według chińskiego rządu centralnego chcą wykorzystać otwartość Hongkongu do zaszkodzenia Chinom . Wprowadzona dwa lata temu ustawa o bezpieczeństwie narodowym kryminalizuje m.in. „spiskowanie z obcymi siłami”. Obejmuje to na przykład zatwierdzanie zagranicznych sankcji wobec Chin czy komentarze krytyczne wobec Chin w wywiadach z zagranicznymi mediami.
Xi powtórzył, że nikt nie powinien ponosić politycznej odpowiedzialności w Hongkongu, kto „nie kocha swojego kraju lub nie zdradza swojego kraju”. Odniósł się do zakończonej już reformy lokalnego systemu wyborczego, która niemal całkowicie blokuje dostęp do urzędów politycznych kandydatom opozycji. Koncepcja „jeden kraj, dwa systemy” nie może być „wypaczana ani fałszowana” – powiedziała głowa państwa. Nie wspomniał , że sam interpretuje tę koncepcję inaczej niż jego duchowy ojciec Deng Xiaoping.
Xi szczegółowo opowiedział o sytuacji w Hongkongu po raz pierwszy od czasu, gdy masowe protesty z 2019 roku sparaliżowały miasto na miesiące, osłabiły je gospodarczo, a w niektórych przypadkach zrujnowały. Od tego czasu duża część opozycji została aresztowana lub uciszona na mocy ustawy o bezpieczeństwie narodowym. Xi powiedział, że Hongkong przeszedł „od chaosu do rządów” i zobaczy jeszcze większy dobrobyt w przyszłości. W dużej mierze powstrzymywał się od ostrych lub triumfalnych tonów wobec społeczności międzynarodowej i lokalnych krytyków.
Elita Hongkongu powinna być usatysfakcjonowana, że rząd centralny chce utrzymać Hongkong jako specjalny region administracyjny z własnym systemem prawnym i własną walutą. „Nie ma powodu, aby zmieniać tak dobry system i należy go utrzymać w dłuższej perspektywie” – powiedział Xi. Wielokrotnie podkreślał, że Hongkong powinien zachować swój międzynarodowy charakter. Kluczem do tego byłoby zniesienie ograniczeń w podróżowaniu nałożonych przez Hongkong po pandemii. Nowy szef rządu John Lee, od którego Xi złożył w piątek przysięgę, w swoim przemówieniu inauguracyjnym nie dał żadnej wskazówki, czy było to planowane.
Większość młodych ludzi uważa się za mieszkańców Hongkongu
Lee podkreślił również, że w miejskich szkołach powinno powstać „nowe pokolenie młodzieży, która kocha swój kraj”. To nie będzie łatwe. Niedawny sondaż ujawnił, że zaledwie 2% mieszkańców Hongkongu w wieku od 18 do 29 lat uważa się przede wszystkim za Chińczyków. 76 procent respondentów stwierdziło, że postrzega siebie przede wszystkim jako mieszkańców Hongkongu. Ta wyraźnie lokalna tożsamość utrwaliła się w ciągu ostatnich dziesięciu lat w trakcie różnych ruchów protestacyjnych i osiągnęła swój szczyt w 2019 r. wraz z własnym hymnem Hongkongu. Już w 2012 roku studenci protestowali przeciwko wprowadzaniu treści dydaktycznych mających na celu promowanie pozytywnych postaw wobec Partii Komunistycznej.
Hongkong powinien pozostać specjalną strefą administracyjną
Odkąd Hongkong został zwrócony Chinom 25 lat temu, polityczna tradycja dla głowy państwa odbywa podróżowanie co pięć lat na rocznicę przekazania władzy. Szczególną cechą obecnej podróży Xi Jinpinga jest to, że nie opuścił on Chin kontynentalnych od ponad dwóch lat z powodu pandemii korony i nie występował na arenie międzynarodowej. Ponieważ ryzyko infekcji w Hongkongu jest wielokrotnie wyższe niż w Pekinie, rząd Hongkongu znajduje się pod ogromną presją, aby chronić głowę państwa przed takimi zagrożeniami.
W swoim przemówieniu John Lee dał jasno do zrozumienia, że chce kłaść mniejszy nacisk na lokalną kulturę. Mówił wyłącznie po mandaryńsku, języku głównego nurtu chińskiego społeczeństwa. Jego poprzedniczka, Carrie Lam, zakończyła swoje przemówienie inauguracyjne pięć lat temu, cytując lokalną pieśń ludową w języku kantońskim, który większość mieszkańców Hongkongu uważa za swój język ojczysty.
Nowy szef rządu jest pod presją, by stworzyć tańsze mieszkania. Jego poprzednik już dążył do tego celu. Udało się to jednak ze względu na opór wpływowych magnatów nieruchomości, którzy czerpią korzyści z niedoboru mieszkań i wysokich czynszów. Xi wyraził zniecierpliwienie brakiem postępów. „Relacje między rządem a rynkiem powinny być lepiej zrównoważone” – powiedział. Oraz: „Przeszkody w postaci partykularnych interesów muszą zostać usunięte.” Należy również zredukować rażące nierówności społeczne w Hongkongu.
Pekin liczy na nową umowę społeczną, zgodnie z którą mieszkańcy Hongkongu powstrzymaliby się od żądań wolności i bardziej demokratycznego uczestnictwa, gdyby poprawiła się ich sytuacja życiowa, na przykład poprzez większe lub tańsze mieszkanie. Dlatego rząd centralny nalega na pośpiech.
