W środę na szczycie kraje BRICS omawiały ekspansję i możliwość prowadzenia działalności gospodarczej bez użycia dolarów. Mówiono o wykorzystaniu lokalnych walut w celu ułatwienia wzajemnego handlu i inwestycji, powiedział w środę jako gospodarz prezydent Republiki Południowej Afryki Cyril Ramaphosa. Prezydent Rosji Władimir Putin oświadczył w wiadomości wideo, że Rosja chce być gospodarzem kolejnego szczytu.
Putin zaprosił przedstawicieli pozostałych państw członkowskich, Brazylii, Indii, Chin i Republiki Południowej Afryki, do rosyjskiego miasta Kazań na październik 2024 r. Konkretną datę należy omówić kanałami dyplomatycznymi. Putin nie udał się do Republiki Południowej Afryki, ponieważ Międzynarodowy Trybunał Karny wydał przeciwko niemu nakaz aresztowania. Do grupy BRICS należą Chiny, Indie, Rosja, Brazylia i Republika Południowej Afryki. Szefowie państw i rządów będą rozmawiać o bliższej współpracy do piątku.
Głowa państwa i przywódca partii Chin Xi Jinping opowiedział się za szybką ekspansją ugrupowania. Należy przyspieszyć proces dodawania kolejnych stanów do „rodziny BRICS”, stwierdził w środę w Johannesburgu. Społeczność BRICS będzie nadal się rozwijać i przyczyniać się do pokoju i rozwoju na świecie. Wszystkie kraje powinny opracować i przestrzegać międzynarodowych standardów w oparciu o cele i zasady Karty Narodów Zjednoczonych, „a nie narzucać je tym, którzy mają najsilniejsze mięśnie i najgłośniejszy głos” – powiedział Xi Jinping.
Różnice pojawiły się zarówno w kwestii rozszerzenia, jak i waluty. Chinom i Rosji bardzo zależy na rozszerzeniu grupy BRICS, aby nadać blokowi większe znaczenie globalne, w tym wobec Zachodu. Republika Południowej Afryki i Brazylia również popierają przyjęcie innych państw. Jednak prezydent Brazylii Lula już we wtorek podkreślił, że jego zdaniem grupa BRICS nie powinna stanowić antytezy „w stosunku do G7, G20 czy Stanów Zjednoczonych”. Przedstawiciel Indii powiedział, że premier Narendra Modi jest otwarty na rozszerzenie, ale muszą istnieć „podstawowe zasady”. Według BRICS do UE chce przystąpić 40 krajów.
Ramaphosa powiedział, że grupa chce pomóc zakończyć wojnę między Rosją a Ukrainą. Ze swojej strony Putin powtórzył oskarżenie, że wojnę wywołał Zachód i jego „państwa satelickie”. W związku z tym Rosja została zmuszona do inwazji na Ukrainę. Lula po raz kolejny wezwał do szybkiego zakończenia wojny na Ukrainie. Konflikt ma konsekwencje globalne, których nie można ignorować, stwierdziła w środę Lula. „Uważamy za pozytywne fakt, że coraz większa liczba krajów, w tym kraje BRICS, utrzymuje bezpośredni kontakt z Moskwą i Kijowem” – stwierdził Lula. „Nie lekceważymy trudności w osiągnięciu pokoju, ale nie możemy też pozostać obojętni na śmierć i zniszczenie, które zdarzają się każdego dnia” – dodała Lula.
Xi prowadził kampanię na rzecz szybkiego wykorzystania nowego banku rozwoju grupy BRICS. Możliwe jest także wspólne wykorzystanie danych satelitarnych i wspólny rozwój sztucznej inteligencji. Nawiązując do różnic politycznych z takimi demokracjami jak Indie czy Brazylia, Xi wezwał do wzmożenia wymiany kulturalnej, ale unikania „konfrontacji ideologicznych i instytucjonalnych”.
Tymczasem nieobecność Xi wywołała zamieszanie. Według oficjalnego programu, chińska głowa państwa i partii powinna była zabrać głos na forum gospodarczym BRICS we wtorek. Zamiast tego wystąpił chiński minister handlu Wang Wentao i wygłosił przemówienie prezydenta. Ze strony Pekinu nie wyjaśniono, dlaczego Xi Jinping nie pojawił się na forum gospodarczym. Wang Wenbin, rzecznik Ministerstwa Spraw Zagranicznych Pekinu, nalegał, aby chiński prezydent wygłosił w środę przemówienie na codziennej konferencji prasowej. Chińskie media państwowe początkowo sprawiały wrażenie, że prezydent przemawiał osobiście.
