Nigdy wcześniej świat nie wydał na wojsko tak dużo pieniędzy, jak w 2025 roku. W wyniku licznych wojen i konfliktów, globalne wydatki na wojsko osiągnęły nowy rekordowy poziom jedenasty rok z rzędu, według Sztokholmskiego Międzynarodowego Instytutu Badań nad Pokojem (SIPRI). Po uwzględnieniu inflacji, wydatki wzrosły o 2,9% w porównaniu z rokiem poprzednim. W ciągu dekady wzrosły nawet o 41%.
W 2025 roku wszystkie kraje łącznie wydały prawie 2,89 biliona dolarów (prawie 2,47 biliona euro) na swoje siły zbrojne. Wzrost ten był jednak znacznie niższy niż w 2024 roku. Badacze pokoju przypisali to spadkowi wydatków wojskowych USA. Główną przyczyną był brak pomocy dla Ukrainy. Z kolei Stany Zjednoczone zainwestowały więcej we własny potencjał nuklearny i konwencjonalny.
Spadek w USA, zbrojenia w Europie
Pomimo spadku, Stany Zjednoczone pozostają zdecydowanie krajem o największych wydatkach wojskowych (około 814 miliardów euro). Ta kwota prawdopodobnie wzrośnie również w przyszłości, powiedział ekspert SIPRI, Diego Lopes da Silva : „Stany Zjednoczone już ogłosiły plany zwiększenia wydatków wojskowych”.
Według badaczy, fakt, że globalne wydatki wojskowe ponownie wzrosną w 2025 roku, wynika przede wszystkim z przezbrojenia w Europie. Wydatki państw europejskich wzrosły w zeszłym roku o 14 procent.
Niepewność związana z przyszłą wiarygodnością Stanów Zjednoczonych jako partnera NATO z pewnością odegrała rolę w przypadku wielu krajów, powiedział da Silva. „Kiedy obserwuje się pogarszanie się bezpieczeństwa międzynarodowego, tworzy się atmosfera niepewności – a aby czuć się bezpieczniej, państwa inwestują więcej środków w swoje siły zbrojne”.
Niemcy przewodzą w rankingu europejskim
Niemcy zajęły czwarte miejsce wśród krajów o najwyższych wydatkach na obronę – za USA, Chinami i Rosją , ale wyprzedzając wszystkie inne państwa europejskie. W porównaniu z rokiem poprzednim wydatki wzrosły o 24 procent, do 114 miliardów dolarów (około 97 miliardów euro). Po raz pierwszy od 1990 roku niemieckie wydatki na obronę przekroczyły tym samym cel NATO wynoszący 2 procent. Według badań SIPRI, próg ten przekroczyło łącznie 22 europejskich partnerów NATO.
Rosja i Ukraina ponownie zwiększyły wydatki wojskowe w czwartym roku wojny. Na Ukrainie wydatki wojskowe stanowiły aż 40 procent produktu krajowego brutto – jeszcze większy udział niż w 2024 roku. Według SIPRI, kraj ten przeznaczał ponad 60 procent wydatków rządowych na wojsko. „To ogromna część wydatków publicznych i trudno sobie wyobrazić, jak mogłaby ona dalej rosnąć bez negatywnego wpływu na świadczenie podstawowych usług publicznych” – powiedział da Silva.
W wielu krajach azjatyckich, w tym w Chinach, Japonii , na Tajwanie, w Indiach i Pakistanie, wydatki wojskowe ponownie wzrosły w związku z licznymi konfliktami i napięciami. Na Bliskim Wschodzie wzrosły one jednak tylko nieznacznie w 2025 roku. W Izraelu wydatki spadły jeszcze bardziej, co badacze SIPRI przypisują „zmniejszeniu intensywności wojny w Strefie Gazy po zawarciu porozumienia o zawieszeniu broni z Hamasem w styczniu 2025 roku”.
Ile pieniędzy Iran inwestuje w swoje wojsko?
W Iranie wydatki wojskowe w ujęciu realnym spadły z powodu trudnej sytuacji gospodarczej. Jednak, bez uwzględnienia wysokiej inflacji, wzrosły, według SIPRI. „Jednak oficjalne dane prawie na pewno zaniżają rzeczywiste wydatki” – mówi ekspertka SIPRI Zubaida Karim . „Iran wykorzystuje również dochody z ropy naftowej, nieuwzględnione w budżecie, do finansowania swoich sił zbrojnych, w tym produkcji pocisków rakietowych i dronów”.
Badacz Sipri, da Silva, szacuje, że trend rosnących wydatków wojskowych prawdopodobnie utrzyma się do 2026 roku. „Obecnie na świecie toczy się wiele konfliktów. I bardzo trudno sobie wyobrazić, że sytuacja poprawi się na tyle w ciągu roku, że ten trend się odwróci”.
Roczny raport SIPRI dotyczący globalnych wydatków wojskowych jest uważany za najbardziej kompleksowy zbiór danych tego typu. Badacze pokoju uwzględniają w swoich kalkulacjach wydatki na personel, pomoc wojskową oraz badania i rozwój w wojsku.
Liczba niemieckich firm zbrojeniowych wzrosła dwukrotnie
Według raportu Redaktionsnetzwerk Deutschland (RND) liczba niemieckich firm działających w przemyśle zbrojeniowym wzrosła ponad dwukrotnie od czasu rosyjskiego ataku na Ukrainę i związanego z nim zwiększenia budżetu na obronność.
Liczba firm członkowskich Niemieckiego Stowarzyszenia Przemysłu Bezpieczeństwa i Obrony (BDSV) wzrosła o około 200 między 2024 a 2025 rokiem, poinformował w poniedziałek RND, powołując się na rzecznika stowarzyszenia w raporcie wstępnym. Od listopada 2025 roku dołączyło do niego kolejne 100 firm, co daje łącznie 550.
Według raportu, trend ten jest widoczny również we wschodnich Niemczech, gdzie branża ta była wcześniej słabiej reprezentowana. „W landach wschodnich Niemiec w ostatnich latach rozwinęło się wiele działań, zwłaszcza w sektorze MŚP, mających na celu wzmocnienie niemieckiego sektora bezpieczeństwa i obronności, choć zatrudniających ogółem mniej pracowników niż w landach zachodnich” – powiedział dyrektor zarządzający BDSV Hans Christoph Atzpodien w wywiadzie dla RND.
Ponadto, wiele dużych integratorów systemów, takich jak Hensoldt i Airbus Defence and Space, otwiera tam swoją działalność. Firmy takie jak MBDA, Diehl Defence i KNDS również rozszerzają swoją działalność na wschodzie. Dzieje się to jednak przy mniejszej liczbie pracowników niż w zachodnich krajach związkowych, wyjaśnił Atzpodien, powołując się na przyczyny historyczne.
