Wiele wskazuje już na to, że Międzynarodowy Fundusz Walutowy ( MFW ) jeszcze wyraźniej przedstawił niepewną sytuację gospodarczą na świecie w swojej obecnej prognozie. „Po wstępnym ożywieniu w 2021 r. nastąpią coraz bardziej ponure wydarzenia w 2022 r.” – czytamy w nowym raporcie MFW . W rezultacie ekonomiści zakładają obecnie jedynie globalny wzrost gospodarczy na poziomie 3,2 proc. To o 0,4 punktu procentowego mniej niż zakładano w kwietniu. Nowa prognoza odzwierciedla przede wszystkim spowolnienie wzrostu w trzech największych gospodarkach świata – Stanach Zjednoczonych, Chinach i strefie euro.
Spojrzenie na dane gospodarcze z USA pokazuje, jak uzasadniona jest obawa przed recesją, czyli spadkiem produktu krajowego brutto (PKB) przez co najmniej dwa kolejne kwartały. Ponieważ w pierwszym kwartale PKB w największej gospodarce świata spadł aż o 1,6 procent (dane dotyczące wzrostu w USA są ekstrapolowane na cały rok i dlatego nie są bezpośrednio porównywalne z danymi dotyczącymi wzrostu z Europy). Ekonomiści ponownie spodziewają się wzrostu w drugim kwartale, ale tylko o 0,4 proc. Więc będzie ciasno. To, czy szacunki te są naprawdę realistyczne, stanie się jasne najpóźniej w ten czwartek, kiedy zostaną opublikowane dane dotyczące wzrostu za drugą trzecią część roku.
Rezerwa Federalna USA walczy z wysoką inflacją
Jedną z głównych przyczyn słabego wzrostu w USA są ceny, które w dalszym ciągu rosną w związku z trwającymi problemami w łańcuchach dostaw i wojną na Ukrainie. Stopa inflacji w czerwcu skoczyła zaskakująco gwałtownie z 8,6 do 9,1 proc. To najwyższy poziom od listopada 1981 roku.
Dlatego też w walce z inflacją Rezerwa Federalna Stanów Zjednoczonych (Fed) już wiosną zapowiedziała zwrot stóp procentowych. Na ostatnim spotkaniu w połowie czerwca organy nadzoru monetarnego odpowiedziały największą podwyżką stóp od 1994 r. i podniosły główną stopę procentową o kolejne 0,75 punktu procentowego. Oprocentowanie mieści się obecnie w przedziale od 1,5 do 1,75 proc. Oczekuje się, że Fed podejmie decyzję o kolejnej dużej podwyżce stóp o 0,75 punktu procentowego na dzisiejszym posiedzeniu, w środę. Według wielu ekonomistów podstawowa stopa procentowa do końca roku wyniesie prawdopodobnie ponad 3 proc.
Zyski dużych amerykańskich banków gwałtownie spadają
I już teraz firmy i rynki reagują na podwyżki stóp. Spojrzenie na bilanse największych amerykańskich banków pokazuje, jak bardzo instytuty są już dotknięte niepewnością gospodarczą. Goldman Sachs , JPMorgan, Bank of America, Wells Fargo i Citigroup tradycyjnie otwierają odpowiedni sezon księgowy swoimi wynikami kwartalnymi. A spojrzenie na księgi wskazuje na znaczny spadek zysków prawie wszystkich z nich – a rezerwy w miliardach. Najwyraźniej banki szykują się na recesję.
Wszystkie sygnały są również ustawione na czerwono dla firm. Począwszy od start-upów, takich jak Klarna, Gorilla i Getir, fala zwolnień i zamrożenia zatrudnienia rozprzestrzeniła się już na korporacje o ugruntowanej pozycji, takie jak Microsoft, Meta, Tesla i Google.
Ostatnio rynek obligacji również zareagował na zbliżającą się recesję: dwuletnie amerykańskie obligacje rządowe przyniosły więcej niż ich dziesięcioletnie odpowiedniki. To zjawisko odwróconej krzywej dochodowości postrzegane jest jako zwiastun recesji.
Cena miedzi spada poniżej $7000
Rozwój ceny miedzi jest również uważany przez ekonomistów za wiodący wskaźnik stanu gospodarki i często w tym kontekście używa się określenia „Dr Miedzi”. Mniej więcej tydzień temu cena tony miedzi na Londyńskiej Giełdzie Papierów Wartościowych spadła po raz pierwszy od listopada 2020 r. poniżej poziomu 7 000 USD . Od szczytu na początku marca cena spadła o ponad 30 proc.
Gwałtowny spadek cen został wyjaśniony słabymi danymi gospodarczymi z Chin . W drugiej co do wielkości gospodarce świata w drugim kwartale gospodarka znacznie straciła na sile. Dzięki rygorystycznym pomiarom koronowym produkcja gospodarcza wzrosła tylko o 0,4 procent w porównaniu z tym samym okresem ubiegłego roku. Jest to najsłabszy kwartalny wzrost od początku pandemii korony. Na początku roku chińska gospodarka wzrosła o 4,8 proc.
Rynek pracy w USA przygotowuje się na recesję
Sekretarz Skarbu USA Janet Yellen (75 l.) nie jest tak pesymistycznie nastawiona do przyszłości jak inni. „Nie mówię, że zdecydowanie możemy zapobiec recesji” – powiedziała Yellen w niedzielę NBC. „Myślę jednak, że istnieje ścieżka, która utrzymuje odporność rynku pracy i obniża inflację” – powiedziała. „Jeśli tworzysz prawie 400 000 miejsc pracy miesięcznie, to nie jest recesja” – kontynuuje Yellen. W końcu recesjom zwykle towarzyszą miliony utraty miejsc pracy.
Rynek pracy w USA to tak naprawdę wciąż mały promyk nadziei. W czerwcu powstało 372 000 nowych miejsc pracy, znacznie więcej niż oczekiwano. Stopa bezrobocia na poziomie 3,6 proc. była najniższa od prawie 50 lat. Wątpliwe jest, czy ten trend utrzyma się w obliczu masowych zwolnień w dużych korporacjach.
Wskaźniki wyprzedzające wskazują również na pogorszenie koniunktury w Niemczech
Również w Niemczech sytuacja gospodarcza zbliża się ku końcowi. Tutaj wysokie ceny energii i groźba niedoborów gazu dodatkowo obciążają gospodarkę, ponieważ Niemcy są znacznie bardziej uzależnione od rosyjskiego gazu niż inne kraje. Wiadomość, że rosyjski koncern państwowy Gazprom chce jeszcze bardziej ograniczyć dostawy gazociągiem Nord Stream 1 do Niemiec, ponownie wywołała emocje w poniedziałek. Jeśli Rosja w krótkim czasie całkowicie przestanie dostarczać gaz, Niemcy najprawdopodobniej pogrążą się w recesji.
Wiele wskaźników wyprzedzających wskazuje już na spowolnienie gospodarcze w Niemczech. Wskaźnik koniunktury Instytutu Ifo, wyznaczany na podstawie ankiety przeprowadzonej wśród około 9 000 menedżerów, spadł w lipcu o 3,6 punktu do 88,6 punktu w porównaniu z poprzednim miesiącem . To był najniższy poziom od dwóch lat. „Niemcy stoją u progu recesji” – skomentował sytuację prezydent Ifo Clemens Fuest (53 l.). Według badania prawdopodobieństwo recesji wynosi 96 proc.
Indeks menedżerów zakupów dla sektora prywatnego również spadł w lipcu: na poziomie 48 punktów barometr spadł poniżej ważnego progu 50 punktów, od którego po raz pierwszy od miesięcy sygnalizuje wzrost. Ponadto zamówienia w przemyśle rosną z powodu zakłóceń w łańcuchach dostaw, a prognozy wzrostu zostały już znacznie zrewidowane w dół. Jednocześnie ceny producentów rosną z jednego rekordu na drugi.
EBC z pierwszą podwyżką stóp procentowych od jedenastu lat
W międzyczasie inflacja w Niemczech wzrosła do 7,6 proc. z powodu kryzysu gazowego i ciągłych problemów w łańcuchach dostaw. Aby zwalczyć inflację, Europejski Bank Centralny (EBC) w końcu ogłosił w zeszłym tygodniu zwrot stóp procentowych po wielu wahaniach i podniósł główną stopę procentową po raz pierwszy od jedenastu lat . Rada EBC pod przewodnictwem Christine Lagarde podniosła oprocentowanie do 0,5 proc. EBC podał też perspektywę dalszych podwyżek stóp procentowych.
Inne banki centralne, takie jak Rezerwa Federalna Stanów Zjednoczonych i Bank Anglii, już kilkakrotnie podnosiły stopy procentowe. Krytycy zarzucają więc EBC zbyt późne rozpoczęcie zmiany stóp procentowych. Bank centralny musi jednak zachować ostrożność, ponieważ nie tylko istnieje ryzyko recesji w strefie euro, ale również kraje o wysokim zadłużeniu, takie jak np. Włochy , znajdą się pod jeszcze większą presją podwyżki stóp procentowych. Wraz ze wzrostem stóp procentowych pozyskiwanie nowych pieniędzy na rynku obligacji staje się dla nich coraz droższe.
W pierwszym kwartale PKB w Niemczech wzrósł o 0,2 proc. w porównaniu z poprzednim kwartałem. Dane za II kwartał zostaną opublikowane w najbliższy piątek. W każdym razie MFW patrzy ponuro w przyszłość: w Niemczech oczekuje się, że produkt krajowy brutto wzrośnie w tym roku tylko o 1,2 procent. Do tej pory ekonomiści zakładali wzrost o 2 proc.
