Duże wydarzenia sportowe generują wymierne efekty gospodarcze i przyciągają turystów. Jak wynika z analiz, UEFA Euro 2024 wygenerowało dla gospodarki Niemiec 7,4 mld euro i przyciągnęło 2,7 mln kibiców. Jednocześnie 97 proc. zagranicznych uczestników deklaruje chęć ponownego odwiedzenia kraju-gospodarza. Państwa coraz częściej wykorzystują sport jako narzędzie przyciągania inwestycji i budowania wizerunku. Polska ma doświadczenie w organizacji dużych wydarzeń sportowych, brakuje jednak systemowego wykorzystania tego potencjału.
– Potencjał sportu do budowania wizerunku kraju i przyciągania inwestycji jest bardzo duży. Możemy go realizować poprzez organizację dużych imprez sportowych, dzięki osiąganiu sukcesów przez naszych sportowców, ale też dzięki budowaniu ich rozpoznawalności czy dzięki temu, że reprezentanci Polski funkcjonują w strukturach międzynarodowych organizacji sportowych. Dzięki temu łatwiej będzie nam lobbować na rzecz pozyskania dużych imprez sportowych – podkreśla w rozmowie z agencją Newseria Michał Banasiak, prezes i współzałożyciel Polskiego Instytutu Dyplomacji Sportowej (PIDS).
Z tegorocznego raportu PIDS „Sportowe Soft Power. Ranking państw 2026” wynika, że sport staje się coraz ważniejszym elementem strategii międzynarodowej państw. Według badania, które objęło 60 państw, z czego 30 zostało sklasyfikowanych w rankingu, liderem w wykorzystywaniu sportu jako soft power pozostają Stany Zjednoczone. Ich mocną stroną są globalna rozpoznawalność lig sportowych (np. NBA i NFL), wydarzeń (US Open, Super Bowl) i sportowców, a także komercjalizacja sportu. Na kolejnych miejscach znalazły się Włochy, Hiszpania i Francja. Pozycja Włoch wynika m.in. z organizacji zimowych igrzysk olimpijskich 2026, ale też dużej liczby przedstawicieli tego kraju w międzynarodowych federacjach sportowych. Z kolei Francja i Hiszpania zyskują dzięki dużej rozpoznawalności rodzimych sportowców.
W zestawieniu, które uwzględnia jako jedyne kryterium stopień wykorzystania sportu w polityce zagranicznej państwa, liderami są z kolei Arabia Saudyjska i Katar, a na kolejnych pozycjach USA, Chiny i Rosja. To kryterium obejmuje dane na temat m.in. finansowania klubów i wydarzeń sportowych ze środków publicznych, wdrażania państwowej strategii sportowej czy naturalizacji sportowców w celu poprawy wyników sportowych kraju.
– W gronie państw, które w ostatnich latach postawiły właśnie na odnogę sportową, jeśli chodzi o budowanie swojego wizerunku, zobaczymy i duże bogate kraje Zatoki Perskiej, które przeznaczyły bardzo wiele środków na to, żeby pozyskiwać duże imprezy sportowe czy sponsorować międzynarodowy sport, ale i mniejsze kraje, które np. przy okazji igrzysk olimpijskich mają jedyne w czteroleciu okienko, kiedy mogą zaistnieć na mapie świata i w świadomości wszystkich ludzi – mówi Michał Banasiak.
Takie efekty widać też po latach. Przykładem mogą być igrzyska olimpijskie w Barcelonie w 1992 roku, po których liczba turystów w mieście wzrosła z 1,7 mln do ponad 7 mln rocznie w kolejnych latach, a w 2015 roku przekroczyła 8 mln. Rozwój turystyki wspierały inwestycje infrastrukturalne i działania promocyjne prowadzone już po zakończeniu igrzysk, w tym utworzenie organizacji Turisme de Barcelona.
Polska w ogólnym zestawieniu PIDS znalazła się na 17. miejscu.
– Polska ma swoje bardzo mocne strony. To choćby kwestia rozpoznawalności naszych sportowców. Robert Lewandowski, Iga Świątek czy Robert Kubica to marki osobiste, o których mówi cały świat i to są nasi naturalni ambasadorzy w świecie, nie tylko sportu. Możemy zobaczyć ich zasięgi w mediach społecznościowych, co dziś jest pewnym wskaźnikiem rozpoznawalności – wyjaśnia prezes Polskiego Instytutu Dyplomacji Sportowej. – To jest też kwestia naszego portfolio dużych imprez sportowych, bo w ostatnich latach zorganizowaliśmy wiele wydarzeń sportowych rangi mistrzostw Europy, mistrzostw świata czy pucharów świata.
Polska w ostatnich latach regularnie organizuje duże wydarzenia sportowe o randze międzynarodowej. Podczas mistrzostw świata w siatkówce mężczyzn 2022 współorganizowanych przez nasz kraj mecze reprezentacji przyciągały pełne hale, a spotkania oglądało na żywo nawet kilkanaście tysięcy widzów. W 2022 roku Polska była także gospodarzem fazy grupowej EuroBasketu, a mistrzostwa Europy w piłce ręcznej mężczyzn 2023 były transmitowane do kilkudziesięciu krajów i przyciągnęły dziesiątki tysięcy kibiców na trybunach.
W 2025 roku Polska była gospodarzem mistrzostw świata U21 w piłce ręcznej z udziałem 32 reprezentacji. W tym samym roku w Lublinie odbyły się mistrzostwa Europy w pływaniu na krótkim basenie 2025. W kalendarzu są również wydarzenia cykliczne, jak Puchar Świata w skokach narciarskich w Wiśle i Zakopanem, które co roku przyciągają dziesiątki tysięcy kibiców.
– Wielokrotnie pokazaliśmy, że mamy know-how, wiemy, jak te imprezy do siebie ściągać, ale też jak je logistycznie i organizacyjnie przeprowadzać. Natomiast z pewnością mamy na tym polu jeszcze wiele do zrobienia. To kwestia zagospodarowania naszych „lokomotyw” marketingowych w świecie sportu, żebyśmy nie tylko korzystali z ich sukcesu, ale też mieli strategię na to, jak z ich rozpoznawalności korzystać. To również kwestia mechanizmów, które pozwolą promować Polaków do międzynarodowych organizacji sportowych, oraz tego, aby jak najwięcej dużych imprez sportowych trafiało do naszego kraju – podkreśla Michał Banasiak.
Według analiz przygotowanych na potrzeby administracji publicznej skumulowany efekt UEFA Euro 2012 dla polskiego PKB sięgnął 21,3 mld zł do 2020 roku, a głównym źródłem wzrostu było przyspieszenie inwestycji infrastrukturalnych, zwłaszcza transportowych. Turniej piłkarski przyciągnął ponad 670 tys. zagranicznych kibiców, co przełożyło się na trwały wzrost ruchu turystycznego i dodatkowe miliardy złotych przychodów w kolejnych latach.
Ambicją na kolejne lata jest przyciągnięcie do Polski organizacji letnich igrzysk olimpijskich i paralimpijskich w 2040 roku. Taki cel zawiera przygotowana przez rząd Strategia Rozwoju Polskiego Sportu 2040.
– Z pewnością do tematu igrzysk olimpijskich w Polsce nie należy podchodzić jako do festynu sportowego, na który wydamy dużo pieniędzy i później zobaczymy, jak to będzie. Według mnie to powinna być nagroda za proces rozwojowy, nie tylko na bazie infrastruktury sportowej, ale też energetycznej i transportowej, która jest niezbędna do tego, żeby takie igrzyska zorganizować w sposób sprawny, ale równocześnie korzystny dla naszej gospodarki – tłumaczy ekspert.
Jak ocenia, powodzenie projektu olimpijskiego zależy nie tylko od infrastruktury, ale także od szerokiego poparcia społecznego i realnych korzyści dla mieszkańców. Kluczowe znaczenie ma sposób zaplanowania wydarzenia tak, aby było ono rozproszone między różne regiony kraju i przynosiło efekty wykraczające poza sam sport, m.in. w turystyce, usługach i promocji Polski za granicą. Doświadczenia innych państw pokazują, że odpowiednio przygotowana strategia może się przełożyć na długofalowy wzrost rozpoznawalności kraju i zainteresowania turystów.
– Powinniśmy przygotować ofertę olimpijską nie tylko skierowaną do MKOl-u i osób, które będą decydować o tym, czy igrzyska mogą trafić do Polski, czy nie, ale także do wszystkich potencjalnych odbiorców. W tym do turystów, którzy przyjadą na igrzyska i przy okazji będą mogli się zapoznać z naszą szeroką ofertą turystyczną, a potem wrócić do swoich krajów jako naturalni ambasadorzy Polski i mówić, że jest u nas bezpiecznie, pięknie i smacznie – mówi Michał Banasiak.
