Decyzja o ekspozytorze w sieci zwykle zapada w marketingu, a rachunek trafia do kontrolingu dopiero po fakcie. Da się go zrobić wcześniej, na jednej kartce i bez arkusza z setką kolumn. Wystarczy uczciwie zebrać wszystkie koszty, również te, których nie widać na żadnej fakturze.
Cena sztuki to dopiero początek
Oferta od producenta pokazuje zwykle kwotę za ekspozytor pomnożoną przez liczbę sztuk. To wygodna liczba do porównań, ale mówi mniej, niż się wydaje. Pełny koszt obejmuje projekt i wizualizacje, prototyp, ewentualną formę lub inne oprzyrządowanie, grafikę i druk, pakowanie, transport do sklepów albo do centrum dystrybucyjnego, montaż i późniejsze poprawki. Do tego dochodzą opłaty, których może zażądać sieć, oraz pozycja najczęściej pomijana: czas własnego zespołu.
Trade marketing, key account manager, logistyk i ktoś z działu graficznego spędzają nad jednym projektem ekspozytora wiele godzin. Maile, telefony, akceptacje, spotkania, korekty plików. Nikt tego nie fakturuje, więc w budżecie akcji ten koszt nie istnieje, choć w wyniku firmy jak najbardziej. Część tych godzin da się odzyskać, jeśli całość prowadzi jeden wykonawca od projektu po montaż, taki jak pomorski RADPOL, ale o tym za chwilę.
Rachunek na chłopski rozum
Najprostsza metoda ma trzy kroki. Najpierw liczymy pełny koszt ekspozytora w jednym sklepie: wszystkie pozycje z poprzedniego akapitu dzielimy przez liczbę punktów. Potem sprawdzamy, ile marży zostaje firmie z jednej dodatkowej sztuki produktu. Na końcu dzielimy pierwszą liczbę przez drugą. Wynik to liczba sztuk, które trzeba sprzedać ponad normalną sprzedaż, żeby wyjść na zero.
Przykład na umownych liczbach, wyłącznie do ilustracji metody. Jeśli pełny koszt w jednym sklepie wyniósłby 800 zł, a na każdej dodatkowej sztuce zostaje 4 zł marży, trzeba sprzedać 200 sztuk więcej niż zwykle. Przy ekspozytorze, który ma stać dwadzieścia tygodni, to dziesięć dodatkowych sztuk tygodniowo w każdym sklepie. Teraz wystarczy zadać sobie pytanie, czy to realne. Odpowiedź warto oprzeć na danych z wcześniejszych akcji albo na pilotażu w kilku sklepach, a nie na optymizmie zespołu sprzedaży.
Jedna pułapka psuje ten rachunek częściej niż złe ceny. Liczy się sprzedaż dodatkowa, a nie cała sprzedaż z ekspozytora. Jeśli klienci po prostu biorą produkt z displaya zamiast z regału dwa metry dalej, ekspozytor przesunął obrót, ale go nie zwiększył. Dlatego dobrze porównać sklepy z ekspozytorem z podobnymi sklepami bez niego.
Trwałość zmienia wynik bardziej niż rabat
W drugim kroku rachunku jest ukryta zmienna: czas życia ekspozytora. Ten sam koszt rozłożony na dwadzieścia tygodni daje zupełnie inny próg niż rozłożony na sześć. Display, który po miesiącu chwieje się, ma odklejoną grafikę i obite krawędzie, często trafia na zaplecze, zanim akcja się skończy. Wtedy nawet najlepiej wynegocjowana cena jednostkowa nie ratuje wyniku.
Dlatego przy porównywaniu ofert opłaca się patrzeć na konstrukcję, a nie tylko na kwotę. Elementy z tworzyw, druk UV wykonany bezpośrednio na płycie zamiast naklejanej folii, przemyślane łączenia, które wytrzymają kilka montaży. Dobrze też zapytać, czy przy kolejnej kampanii da się wymienić tylko panele graficzne, a konstrukcję zostawić. Jeśli tak, drugi i trzeci rachunek wyglądają znacznie lepiej niż pierwszy.
Ile naprawdę kosztuje koordynacja kilku podwykonawców
Popularny model wygląda tak: agencja projektuje, drukarnia drukuje, zakład produkcyjny robi konstrukcję, firma transportowa wozi, a osobna ekipa montuje w sklepach. Każdy z nich może być świetny. Problem leży na stykach. Grafika przygotowana na wymiar z pierwszej wersji rysunku nie pasuje do konstrukcji po poprawkach. Kolor z drukarni różni się od tego z próbnego wydruku agencji. Ekipa montażowa dostaje elementy bez instrukcji, a gdy coś nie pasuje, każdy z dostawców ma dobre argumenty, że to nie jego wina.
Menedżer, który chciał tylko kupić ekspozytory, zostaje w praktyce kierownikiem budowy. Do kosztu jego czasu dochodzi ryzyko opóźnienia. Przesunięcie startu o dwa tygodnie oznacza dwa tygodnie sprzedaży, których nie będzie, a sieć nie zawsze pozwala odrobić to w innym terminie. Tego nie widać w żadnej ofercie, ale widać w wyniku kwartału.
Jeden wykonawca: co faktycznie się upraszcza
Kiedy projekt, prototyp, produkcja, druk i montaż są w jednych rękach, styków jest po prostu mniej. Jest jedna osoba kontaktowa, jeden harmonogram i jasna odpowiedzialność za efekt. Przykładem takiego modelu jest RADPOL z Nowego Dworu Wejherowskiego, który od 1996 roku zajmuje się m.in. produkcją ekspozytorów i zabudów handlowych. Pod jednym dachem ma dział projektowy i graficzny, park maszynowy do formowania, frezowania i druku, a prototyp testuje z klientem przed uruchomieniem serii. Na końcu dowozi i montuje gotowe elementy, a później może je serwisować lub wykorzystać ponownie.
Dla menedżera ważniejsza od listy maszyn jest zmiana w podziale ryzyka. Jeśli grafika nie pasuje do konstrukcji, to problem wykonawcy, a nie trzech firm przerzucających się mailami. Wizualizację 3D zatwierdza marketing, prototyp ogląda trade marketing, a zakupy dostają jedną ofertę, którą da się porównać z sumą kilku innych.
Kiedy jednak podzielić zlecenie
Jeden wykonawca nie zawsze jest najlepszym wyborem. Jeśli firma ma zaufaną agencję, która pilnuje identyfikacji marki od lat, nie ma powodu tego zmieniać. Wystarczy, że agencja przekaże gotowe pliki, a producent zajmie się resztą. Przy bardzo prostej, jednorazowej akcji na tekturowym displayu kalkulacja też może wyglądać inaczej.
Zanim pojawi się podpis pod zamówieniem, dobrze odpowiedzieć sobie na trzy pytania. Ile dodatkowych sztuk musimy sprzedać w jednym sklepie, żeby akcja się zwróciła? Jak długo ekspozytor realnie postoi w dobrym stanie? Kto po naszej stronie i po stronie dostawców będzie odpowiadał za to, żeby wszystkie elementy spotkały się w sklepie w tym samym dniu? Jeśli na trzecie pytanie odpowiedź brzmi „ja, w wolnym czasie”, to sygnał, że model z jednym wykonawcą jest wart policzenia.



