Wśród gigantów sztucznej inteligencji, Europie od dawna brakuje pretendenta. Stany Zjednoczone stworzyły OpenAI, Google, Anthropic, Meta i SpaceXAI; podczas gdy Chiny mają całą masę laboratoriów AI. Teraz jeden francuski startup próbuje prześcignąć je wszystkie – i to za niższą cenę. We wtorek paryska firma Mistral zaprezentowała długo oczekiwany model ML4, który firma określa mianem „najlepszego modelu o otwartej konstrukcji na świecie”. „Otwarte” odnosi się do systemów, których podstawowe działanie jest dostępne do wykorzystania i modyfikacji przez innych.
Najnowszy model firmy Mistral „dorównuje” najbardziej znanym zamkniętym modelom oferowanym przez największe firmy z branży sztucznej inteligencji w kluczowych obszarach, w tym „cyberobronie, finansach i zadaniach produkcyjnych” – powiedział w wywiadzie Pierre Stock, wiceprezes ds. nauki w firmie Mistral.
Stock powiedział, że nowy model Mistral został zbudowany przy użyciu „ułamka mocy obliczeniowej” wykorzystywanej przez konkurencję, dzięki czemu jest tańszy w produkcji dla firmy i łatwiejszy w użytkowaniu dla klientów. CNN nie była w stanie natychmiast zweryfikować twierdzeń Mistral dotyczących kosztów i możliwości.
Mistral wkracza na trudny rynek, nawet pomijając warte biliony dolarów firmy, które już dominują w branży sztucznej inteligencji.
Jego podejście „w otwartej wadze” jest już zdominowane przez chińskie firmy, takie jak DeepSeek, Alibaba i Z.ai. Premiera ML4 następuje tuż po premierze innego modelu w otwartej wadze, Beam, od amerykańskiego startupu Reflection.
Wyniki Reflection i Mistral mogą jednak pomóc odpowiedzieć na dwa nurtujące branżę pytania: czy modele o otwartej konstrukcji mogą konkurować z najlepszymi systemami oferowanymi przez firmy takie jak OpenAI i Anthropic; oraz czy zachodnie firmy mogą rywalizować z Chinami o deweloperów, przedsiębiorstwa i rządy, które coraz częściej chcą samodzielnie kontrolować sztuczną inteligencję.
Najnowszy model Mistral został w całości zbudowany i przeszkolony w Europie, co – jak powiedział dyrektor generalny Arthur Mensch w wywiadzie dla CNN Becky Anderson – jest ważne, ponieważ pozwala uniknąć „duopolu” Chin i USA. „Istnieje ogromne zapotrzebowanie i chęć znalezienia alternatywnych dostawców technologii” – stwierdziła Mensch.
Otwarte modele zyskują na popularności
Obie wersje opierają się na tej samej podstawowej idei: zapewnieniu użytkownikom większej kontroli nad technologią.
Modele o otwartej wadze, takie jak Beam i ML4, można pobrać i dostosować do konkretnych zadań. Systemy sztucznej inteligencji znane dziś większości ludzi – ChatGPT firmy OpenAI, Claude firmy Anthropic i Gemini firmy Google – to modele zamknięte, co oznacza, że ich producenci nie dzielą się podstawowymi „wagami”, czyli miliardami parametrów, które kształtują reakcje i działanie systemów. Modele o otwartej konstrukcji są generalnie postrzegane jako gorsze od możliwości najlepszych systemów zamkniętych. Oferują jednak coś, czego te systemy nie oferują: możliwość samodzielnej modyfikacji modeli przez użytkowników, często przy niższych kosztach.
Ten kompromis może mieć znaczenie, gdy firmy nie mogą przesyłać poufnych danych zewnętrznemu dostawcy. Kiedy firma Hugging Face, zajmująca się sztuczną inteligencją, padła ofiarą ataku hakerów OpenAI, którzy uciekli ze środowiska testowego, firma przyznała, że do obrony wykorzystała chiński model open-weight.
„Podczas ataku zdaliśmy sobie sprawę, że korzystaliśmy z modelu opartego na naszej własnej infrastrukturze, ponieważ wszystkie te dane były prywatne, obowiązkowe i można to było zrobić tylko przy użyciu otwartych modeli” – powiedział CNN w lipcu dyrektor generalny Hugging Face, Clement Delangue.
Dla firm z otwartym modelem sztucznej inteligencji takie wydarzenia są kluczowe dla prezentacji. Argumentują, że wiele firm nie potrzebuje największych i najdroższych modeli, ale mniejszych, konfigurowalnych systemów, które ze względów bezpieczeństwa mogą działać w oparciu o własną infrastrukturę. Jednocześnie twierdzą, że luka w możliwościach się zmniejsza, a koszty pozostają znacznie niższe.
Nazwiska, o których jeszcze nie słyszałeś, ale masz sponsorów
Choć firmy zajmujące się sztuczną inteligencją słyną z wielkości inwestycji, jakie w nie inwestują, otwarte startupy również mogą liczyć na poważne wsparcie.
W zeszłym miesiącu firma Mistral ogłosiła, że pozyskała ponad 3,3 miliarda dolarów, co stanowi ponad połowę z 6 miliardów dolarów, jakie francuska firma pozyskała od momentu swojego założenia trzy lata temu.
To wciąż niewiele w porównaniu z OpenAI i Anthropic, które łącznie zebrały ponad 300 miliardów dolarów. Mistral twierdzi jednak, że „głód obliczeniowy” z powodu ograniczeń zasobów zmusił firmę do innowacji.
Tymczasem Reflection łączy podobną, tańszą ofertę z bogatymi inwestorami. Firmę wspierają Nvidia i duże firmy venture capital, w tym 1789 Capital, w którym partnerem jest Donald Trump Jr. Choć firma istnieje zaledwie dwa lata, Reflection zebrała już miliardy dolarów i znalazła się w niewielkiej grupie laboratoriów AI, które Biały Dom poinformował tego lata o zarządzeniu wykonawczym nakazującym administracji dobrowolny przegląd modeli pionierskich przed ich udostępnieniem.
Podobnie jak Mistral, Reflection stwierdziło, że Beam oferuje „silne możliwości modelowania przy niższych kosztach”, nazywając go „wydajnym modelem roboczym dla przedsiębiorstw zajmujących się kodowaniem i obciążeniami agentowymi”. Mistral i Reflection nie są osamotnione.
Inne zachodnie firmy z otwartymi modelami to Cohere i Thinking Machines Labs, a większe firmy z branży sztucznej inteligencji również oferowały w przeszłości modele o otwartej strukturze. Dyrektor ds. sztucznej inteligencji w Meta, Alexandr Wang, powiedział latem, że Meta wkrótce wprowadzi na rynek nowe otwarte modele.
Inicjatywa zyskała również poparcie administracji Trumpa, która zadeklarowała chęć wzmocnienia amerykańskich modeli otwartego rynku. W dyskusji panelowej z prezesem Reflection na konferencji cyberbezpieczeństwa Black Hat w sierpniu, Sean Cairncross, dyrektor ds. cyberbezpieczeństwa, nazwał otwarte modele „kluczowymi” dla startupów i innowacji.
Stwierdził, że rząd „jest niezwykle zainteresowany znalezieniem sposobów na rozwinięcie amerykańskiego oprogramowania typu open source, uczynienie go konkurencyjnym i uczynienie go preferencyjnie przyjętym na planecie Ziemia”.
